وچون چنين كند سلوك مسالك أدب وانتهاج مناهج علم به تقديم رسانيده باشد ، واگر چه توحيد خالص به مقتضاى « قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ » « 1 » استناد همه است به حقّ . امّا اگر سالك پيش از طهارت نفس هر دو را به حقّ اسناد كند يمكن كه در بوادي أباحت هلاك شود ، واگر بعد از آن اسناد كند به اسائت أدب موسوم گردد . گفت آدم كه « ظلمنا نفسنا » * أو ز فعل حق نبد غافل چو ما در گنه أو از أدب پنهانش كرد * ز آن گنه بر خود زدن أو بر بخورد بعد توبه گفتش اى آدم نه من * آفريدم در تو آن جرم ومحن نى كه تقدير وقضاى من بدان * چون به وقت عذر كردى آن نهان گفت ترسيدم أدب نگذاشتم * گفت هم من پاس آنت داشتم هر كه آرد حرمت أو حرمت برد * هر كه قند آورد لوزينه خورد « 2 » واگر گوييم متّقى كسى است كه حقّ را وقايه خود گرفته باشد در ذات وصفات وافعال . افعال أو در افعال حقّ فانى شده باشد ، وصفات أو در صفات حقّ مستهلك ، وذات أو در ذات حقّ مستتر هم راست باشد . تستّرت عن دهري بظلّ جناحه * فعيني ترى دهري وليس يراني فلو تسأل الأيّام ما اسمي ما درت * وأين مكاني ما درين مكاني « 3 » قال المحقّق الطوسي نصير الفرقة الناجية قدس سره : « العارف إذا انقطع عن نفسه واتّصل بالحقّ رأى كلّ قدرة مستغرقة في قدرته المتعلّقة بجميع المقدورات ، وكلّ علم مستغرقاً في علمه الذي لا يعزب عنه شيء من الموجودات ، وكلّ إرادة مستغرقة في إرادته التي لا يتأتّى عنها شيء من

--> ( 1 ) - النساء : 78 . ( 2 ) - مثنوى معنوي ، ص 68 ، دفتر أول ، مثنوى : « أضافت كردن آدم آن زلت را به خويشتن . . . » . ( 3 ) - شرح فصوص الحكم ، ص 142 .